WAT BETEKENT DE LOOPTIJD VAN EEN OVEREENKOMST VOOR EEN AFNAMEBEDING?

De looptijd van een overeenkomst is een essentiële factor voor het bepalen van de geldigheid van een afnamebeding. Dit volgt onder andere uit het Neste-arrest waarin bepaald werd dat de duur van het afnamebeding bepaalt of er sprake is van een marktafschermende werking

Hieruit volgt, dat voor de leverancier het wezenlijke bestanddeel van overeenkomsten als die waarom het in het hoofdgeding gaat, niet zozeer de exclusiviteitsclausule als zodanig is, maar wel de duur van de door de wederverkoper aangegane afnameplicht, en dat die duur van doorslaggevende betekenis is voor de marktafschermende werking.

Mits aan de overige voorwaarden wordt voldaan, is exclusieve afname voor de duur van maximaal 5 jaar automatisch vrijgesteld van het kartelverbod.

Echter, indien er door de leverancier (omvangrijke) investeringen zijn gedaan ten behoeve van het contract met de distributeur (bijv. vaak het geval bij bier- en tankstationcontracten) is 5 jaar vaak te kort om de gemaakte investeringen terug te verdienen. Een langere exclusieve afname is dan te rechtvaardigen. Echter, een te lange duur kan van de exclusieve afname kan (dus weer) leiden tot nietigheid van de exclusieve afnamebepaling. In sommige gevallen kan hiermee de geldigheid van de hele distributieovereenkomst op het spel staan. Raadzaam is om in distributieovereenkomsten met een exclusieve afnamebepaling in ieder geval een contractuele conversie bepaling op te nemen. De Hoge Raad heeft namelijk ook beslist dat de wettelijke conversie in dit geval niet van toepassing is.

WAT IS SELECTIEVE DISTRIBUTIE?

Een leverancier (producent) kan, met het oog op de distributie in een bepaald gebied, markt of klantenkring, afspreken met een distributeur om exclusief te gaan leveren.

Exclusieve distributie is toegestaan als het marktaandeel van zowel de leverancier als de distributeur niet hoger is dan 30%. Hierbij is het de leverancier toegestaan actieve verkoop door andere distributeurs in het betreffende gebied of aan de betreffende klanten te verbieden. Passieve verkoop, waarbij een distributeur op eigen initiatief door klanten uit het exclusieve gebied of de exclusieve klantenkring wordt benaderd, dient wel te worden toegelaten.

Boven een marktaandeel van 30% kan de distributieovereenkomst onder omstandigheden ook toegestaan zijn maar dat zal dan per geval beoordeeld moeten worden.

WANNEER IS EEN NON-CONCURRENTIEBEDING TOEGESTAAN IN EEN DISTRIBUTIEOVEREENKOMST?

Een leverancier kan een non-concurrentiebeding in een distributieovereenkomst opnemen, dat is mededingingsrechtelijk toegestaan. De distributeur verplicht zich hiermee geen concurrerende producten of diensten te verkopen en de producten die hij verkoopt dus (bijna) allemaal van één leverancier te betrekken.

Voorwaarden non-concurrentiebeding

Een verplichting waarbij een afnemer meer dan 80% van zijn totale aankopen van de leverancier moet betrekken, wordt ook een non-concurrentiebeding genoemd. Zo’n non-concurrentiebeding is toegestaan als het marktaandeel van zowel de leverancier als de distributeur niet hoger is dan 30% en de duur van het non-concurrentiebeding beperkt is tot vijf jaar. Er mag geen bovendien geen sprake zijn van een automatische- of stilzwijgende verlenging.

Indien niet wordt voldaan aan deze voorwaarden dan is niet meteen gezegd dat het non-concurrentiebeding per definitie strijdig is met het mededingingsrecht, maar moet een individuele analyse plaatsvinden van de (economische) gevolgen van het beding op de relevante markt.

WAT IS EEN DISTRIBUTIEOVEREENKOMST?

Een distributieovereenkomst is een overeenkomst, waarbij de leverancier (dat kan de fabrikant zijn) verplicht is bepaalde producten of diensten aan de distributeur te leveren, met het oog op doorlevering van die producten of diensten aan afnemers van de distributeur. De distributeur handelt daarbij voor eigen rekening en risico en op eigen naam.

Distributieovereenkomst niet wettelijk geregeld

Anders dan bijvoorbeeld de agentuurovereenkomst is de distributieovereenkomst niet specifiek in de wet geregeld. Dat betekent dat de onderlinge (rechts)verhouding van de bij de distributieovereenkomst betrokken partijen, leverancier en distributeur, worden beheerst door het algemene contractenrecht, de jurisprudentie en de redelijkheid en billijkheid. Daarnaast is het mededingingsrecht van toepassing, met name bij exclusieve distributieovereenkomsten.

Gebruikelijke bepalingen distributieovereenkomst

Gebruikelijke bepalingen betreffen de vorm, looptijd, rayonbescherming, internetverkoop, targets en leveringsvoorwaarden.

Een distributieovereenkomst is een overeenkomst, waarbij de leverancier (dat kan de fabrikant zijn) verplicht is bepaalde producten of diensten aan de distributeur te leveren, met het oog op doorlevering van die producten of diensten aan afnemers van de distributeur. De distributeur handelt daarbij voor eigen rekening en risico en op eigen naam.

Distributieovereenkomst niet wettelijk geregeld

Anders dan bijvoorbeeld de agentuurovereenkomst is de distributieovereenkomst niet specifiek in de wet geregeld. Dat betekent dat de onderlinge (rechts)verhouding van de bij de distributieovereenkomst betrokken partijen, leverancier en distributeur, worden beheerst door het algemene contractenrecht, de jurisprudentie en de redelijkheid en billijkheid. Daarnaast is het mededingingsrecht van toepassing, met name bij exclusieve distributieovereenkomsten.

Gebruikelijke bepalingen distributieovereenkomst

Gebruikelijke bepalingen betreffen de vorm, looptijd, rayonbescherming, internetverkoop, targets en leveringsvoorwaarden.