WANNEER START ACM EEN HANDHAVINGSONDERZOEK?

Prioriteringsbeleid geeft richting

ACM houdt toezicht op de naleving van een groot aantal wetten op het gebied van mededinging, consumentenbescherming, energie, post, telecommunicatie en vervoer. Veel onderzoek van de ACM naar mogelijke overtredingen komt voort uit handhavingsverzoeken en signalen van consumenten en organisaties. Maar het aantal handhavingsverzoeken en signalen is groter dan de onderzoekscapaciteit van de toezichthouder. De ACM hanteert daarom een prioriteringsbeleid.

Verzoek om handhaving of signaal

De ACM kan een onderzoek starten naar aanleiding van een handhavingsverzoek of signaal (geen verzoek tot handhavend optreden).

Handhavingsverzoek

Als de ACM een verzoek om handhaving krijgt, wordt eerst bekeken of het om een handhavingsverzoek
in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Hiervoor is bepalend of

  1. de indiener van het verzoek belanghebbende is in de zin van artikel 1:2 van de Awb;
  2. het verzoek voldoet aan de eisen die de artikelen 4:1 tot en met 4:6 van de Awb aan een aanvraag stellen. Zo moet de indiener de gegevens en bescheiden verschaffen die voor de beoordeling van zijn aanvraag nodig zijn en waarover hij of zij redelijkerwijs de beschikking kan krijgen.

De ACM beoordeelt vervolgens op basis van het prioriteringsbeleid of aan het onderzoek naar het verzoek prioriteit moet worden gegeven, gezien de beschikbare onderzoekscapaciteit. Bij die beoordeling houdt de ACM rekening met het  individuele belang van de indiener van het handhavingsverzoek verzoek.

Signaal

Een signaal is een tip of melding dat geen handhavingsverzoek is. Een signaal kan ertoe leiden dat de ACM ambtshalve een handhavingsonderzoek start. Die beoordeling vindt ook plaats aan de hand van het prioriteringsbeleid.

Prioriteringsbeleid

ACM hanteert drie criteria op basis waarvan zij verzoeken om handhaving of signalen over mogelijke overtredingen beoordeelt:

  1. hoe schadelijk is het gedrag waarop het verzoek of het signaal ziet voor de consumentenwelvaart;
  2. hoe groot is het maatschappelijk belang bij het optreden van de ACM;
  3. in hoeverre is de ACM in staat doeltreffend en doelmatig op te treden.

Op basis van een weging bepaalt ACM welke mogelijke overtredingen diepgaand worden onderzocht. Maar het prioriteringsbeleid is geen optelsom. Een verzoek om handhaving of signaal hoeft niet ‘hoog’ te scoren op alle criteria voordat een handhavingsonderzoek zal worden opgestart. Vaak zal er aanleiding zijn om volledig handhavingsonderzoek uit te voeren wanneer er een hoge score is op meer dan één criterium. Aan de andere kant, op basis van een lage(re) score bij één criterium, kan de ACM reeds concluderen dat een volledig handhavingsonderzoek (op dat moment) niet is aangewezen.

Voordat een volledig handhavingsonderzoek wordt gestart, voert de ACM eerst een initieel inventariserend onderzoek uit.

WAT ZIJN DE NIEUWE BOETEMAXIMA VOOR DE ACM?

Ingangsdatum 1 juli 2016

De Eerste Kamer heeft in december 2015 de verhoging van voor de Autoriteit Consument en Markt (ACM) geldende boetemaxima bekrachtigd. De beoogde ingangsdatum voor de nieuwe boetemaxima is 1 juli 2016.

Persoonlijke boete en lichte overtredingen

De maximale, persoonlijke boete voor overtreding van de Mededingingswet wordt verhoogd van euro 450.000,- naar euro 900.000.

Voor lichte overtredingen geldt 1% van de jaaromzet.

Zware overtredingen

Voor zware overtredingen (kartelverbodeconomisch machtsmisbruik) geldt een maximale boete van euro 900.000 of 10% van de jaaromzet (als dat hoger is). Bovendien wordt de maximumboete afhankelijk gemaakt van de duur van de overtreding (tot 10% van 4 maal de jaaromzet).

In het slechtste geval kan een kartelovertreder bij langlopende overtredingen dus worden geconfronteerd met een boete van 40% van de jaaromzet. Die boete kan zelfs nog worden verdubbeld bij een nieuwe, zware overtreding binnen vijf jaar, tot 80% van de jaaromzet.

Bron: Eerste Kamer (PDF)

WAT MAG ACM BIJ EEN BEDRIJFSBEZOEK DOEN?

De ACM mag onderzoeken om te kijken of ondernemingen zich aan de regels houden. Dat doet zij bijvoorbeeld via een bedrijfsbezoek om zo gegevens te verzamelen of vragen te stellen. Een bedrijfsbezoek vindt meestal onaangekondigd plaats, om er voor te zorgen dat het onderzoeksteam de nodige gegevens ook kan vinden.

In de wet staat dat ACM bij een bedrijfsbezoek:

plaatsen mag betreden

ACM mag elke plaats betreden waar belangrijke informatie voor het onderzoek ligt. Dat betekent dat ACM in bedrijfsruimten mag kijken, maar bijvoorbeeld ook in woningen en auto’s. Wil ACM een woning betreden? Dan kan dat met uw toestemming. Geeft u geen toestemming? Dan moet ACM eerst een machtiging van de rechter-commissaris krijgen.

inlichtingen mag vragen

ACM mag vragen stellen om informatie in te winnen. ACM kan vragen stellen die medewerkers schriftelijk moeten beantwoorden, het kan ook om mondelinge verklaringen gaan.

gegevens mag bekijken

ACM mag gegevens bekijken en kopiëren. Dit kan gaan om papieren stukken, maar ook om digitale gegevens.

Als het nodig is, kan ACM tijdens een bedrijfsbezoek ook:

bedrijfsruimten en voorwerpen verzegelen

Kan ACM het bedrijfsbezoek niet op de eerste dag afronden? Dan mag ACM bedrijfsruimten en voorwerpen verzegelen. Het verbreken van de ACM-zegels is verboden en kan leiden tot een boete. Brengt ACM in uw pand zegels aan? Denkt u er dan aan dat u iedereen die in het pand aanwezig kan zijn op de hoogte brengt van de zegels. Niet alleen uw medewerkers, maar ook schoonmakers of beveiligers.

de politie inschakelen

Soms is het noodzakelijk dat ACM ondersteuning vraagt aan de politie. De politie mag geen onderzoeksactiviteiten verrichten. Zij zorgt er alleen voor dat het onderzoeksteam zijn werk goed kan doen.

Bron: ACM

WAT IS EEN VOLWAARDIGE GEMEENSCHAPPELIJKE ONDERNEMING?

De ACM heeft haar informele zienswijze gegeven op de gevolgen van een samenwerking waarbij twee bedrijven zeggenschap krijgen over een organisatie waar één van de bedrijven tot nu toe de exclusieve zeggenschap over had. 

Het gaat hier om de bepaling of sprake is van een ‘gemeenschappelijke onderneming’. Als de partijen door gezamenlijk zeggenschap te krijgen in de organisatie een gemeenschappelijke onderneming tot stand brengen, is de meldingsplicht uit de Mededingingswet van toepassing.

Geen gemeenschappelijke onderneming

ACM concludeert dat de organisatie waarin de twee bedrijven gezamenlijk zeggenschap zullen krijgen geen volwaardige gemeenschappelijke onderneming is. Dat komt onder andere omdat de organisatie tegen een ander tarief werk zal doen voor de moederondernemingen dan voor derden. De organisatie zal dat werk ook voorrang geven boven het werk voor derden.

ACM concludeert dat de voorgenomen transactie niet leidt tot een gemeenschappelijke onderneming die alle functies vervult van een zelfstandige economische eenheid volgens van artikel 27, tweede lid, van de Mededingingswet.

Bron: ACM

KARTELZAAK SCHIKKEN MET ACM?

Deze week legde de ACM twee producenten (Carl Kühne en De Burg) van natuurazijn een boete op vanwege het maken van kartelafspraken. Ook medewerkers van beide bedrijven werden beboet. Carl Kühne maakte gebruik van de clementieregeling en hoefde de boete niet te betalen. Bijzonder aan de zaak is dat er een schikking is getroffen (met De Burg en betrokken medewerkers) en dat boetes zijn verlaagd.

De Burg en haar betrokken medewerkers kregen die boeteverlaging vanwege hun medewerking aan een vereenvoudigde afhandeling van de procedure. Na onderzoek van de ACM hebben De Burg en medewerkers de overtreding erkend en hebben ingestemd met de hoogte van de boete. De procedure kon hierdoor veel sneller worden afgerond. De Burg en haar medewerkers kregen hiervoor een verlaging van de boete van 10%.

Lijn Europese Commissie

De aanpak van de ACM lijkt in deze zaak in lijn met die van de Europese Commissie. In 2008 publiceerde Brussel al een schikkingsprocedure. Bij toepassing van die procedure wordt de zaak vereenvoudigd afgedaan en een boeteverlaging van 10% gegeven als ondernemingen hun deelname aan het kartel erkennen.

De ACM heeft nog geen beleid ten aanzien van een schikkingsprocedure gepubliceerd, maar het besluit in de zaak van het natuurazijnkartel is mogelijk een eerste stap.