WIE BEPAALT HET ALGEMEEN BELANG?

Algemeen belang in de Wet Markt en Overheid

De Wet Markt en Overheid (van 2012) is bedoeld om private partijen te beschermen tegen valse concurrentie van gemeenten, provincies en waterschappen. Economische activiteiten van algemeen belang zijn uitgezonderd van die wet.

Vaststelling algemeen belang

Een vaststelling van algemeen belang is dan ook belangrijk voor de concurrentie in een markt. Zo’n vaststelling heeft het karakter van een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De vaststelling heeft immers rechtsgevolgen: de desbetreffende economische activiteiten of bevoordelingen vallen niet langer onder de Wet Markt en Overheid.

De algemeen belangvaststelling voor provincies vindt plaats door provinciale staten, voor gemeenten door de gemeenteraad, voor waterschappen door het algemeen bestuur.Er moet dan ook worden vastgesteld of de desbetreffende economische activiteiten dat algemeen belang dienen. Dit moet dan ook onderbouwd worden met cijfers. Alleen aangeven dat een activiteit anders te duur wordt, is niet voldoende.

Stappen vaststelling

In de handreiking Wet Markt en Overheid (PDF) staan de stappen uitgebreid beschreven. In hoofdlijnen zijn de stappen:

  1. Omschrijf zo concreet mogelijk de economische activiteit en welk algemeen belang daarmee wordt gediend;
  2. Bepaal de gevolgen van de algemeen belangvaststelling voor derden;
  3. Bepaal of het noodzakelijk en proportioneel is om gebruik te maken van de uitzondering van algemeen belang.

Inspraak vaststelling algemeen belang

Voor overheden is het wenselijk private partijen te horen bij de vaststelling van een algemeen belang.

Op grond van de Awb is een vorm van inspraak in elk geval aan de orde indien voor de algemeen belangvaststelling de zogenoemde openbare voorbereidingsprocedure wordt gevolgd. Deze procedure is vooral bij complexe onderwerpen met veel belanghebbenden aan te raden.

Bezwaar vaststelling algemeen belang

Belanghebbenden kunnen in principe bezwaar maken tegen de vaststelling. Maar niet in alle gevallen staan bezwaar en beroep open tegen de vaststelling van het algemeen belang.

Ingevolge het algemene regime van de Awb staan tegen algemeen verbindende voorschriften geen bezwaar en beroep open, maar tegen concrete besluiten wel. Het verdient met het oog op de toetsbaarheid van algemeen belangvaststellingen dan ook de voorkeur dat algemeen belangvaststellingen plaatsvinden in de vorm van een concreet besluit. Dat concrete besluit dient dan niet verknoopt te zijn met een besluit dat het karakter van een algemeen verbindend voorschrift heeft en om die reden ook niet vatbaar is voor bezwaar en beroep. Overigens is in het laatste geval wel indirect beroep bij de bestuursrechter mogelijk.

Als het algemeen verbindend voorschrift namelijk leidt tot een concreet uitvoeringsbesluit, kan de betrokkene in bezwaar en beroep de rechtmatigheid van dat besluit en van de onderliggende regeling aanvechten. De rechter kan de regeling dan zo nodig niet verbindend verklaren. Overigens kan de ondernemer steeds ook terecht bij de civiele rechter.

Bron: Handreiking Wet Markt en Overheid

BEZWAAR MAKEN TEGEN ALGEMEEN BELANG-BESLUIT WET MARKT EN OVERHEID?

De Wet Markt en Overheid is bedoeld om eerlijke concurrentie met ondernemingen te garanderen en kent een aantal gedragsregels. De gedragsregels gelden echter niet als de economische activiteiten van de overheid in het algemeen belang plaatsvinden. Dat betekent dat als een overheid bij besluit vaststelt dat bepaalde economische activiteiten in het algemeen belang plaatsvinden, de Wet Markt en Overheid niet meer van toepassing is. 

Onlangs bepaalde de Rechtbank Rotterdam dat tegen dat aanwijzingsbesluit bezwaar kan worden gemaakt. Dat geeft ondernemingen die concurreren met de overheid die deze activiteiten verricht, of andere belanghebbenden, de mogelijkheid hun bezwaren bij het bestuursorgaan te uiten. Eventueel kunnen zij daarna ook nog beroep instellen bij de bestuursrechter.

Bron: rechtspraak.nl

 

WAT ZIJN DIENSTEN VAN ALGEMEEN ECONOMISCH BELANG (DAEB’S)?

Diensten van Algemeen Economisch belang (DAEB’s) zijn commerciële diensten waarbij taken van algemeen belang worden vervuld. Denk hierbij bijvoorbeeld aan diensten op het gebied van energie of gezondheidszorg. Daarom zijn deze diensten uitgezonderd van de gewone mededingingsregels. Tegelijkertijd mogen publieke middelen die naar deze diensten gaan de mededinging niet buitensporig verstoren. Overheden moeten bij het uitvoeren van DAEB dan ook rekening houden met de mededingingsregels.

GEVOLG WET MARKT & OVERHEID VOOR VERHUUR VASTGOED OVERHEID?

Het verhuren van vastgoed is een economische activiteit en valt in principe onder de Wet Markt & Overheid. Een van de gedragsregels van die wet is dat ten minste de integrale kosten van een product of dienst in rekening wordt gebracht aan de afnemer. Een uitzondering hierop is als het om een economische activiteit van een algemeen belang (DAEB) gaat.

Als een overheid vastgoed exploiteert, dan zijn er verschillende relaties met de gebruiker (huurder) mogelijk:

  1. gebruikers die behoren tot de overheid of op verzoek en (deels) voor rekening van de overheid taken uitvoeren;
  2. gebruikers die geen onderdeel zijn van de overheid en ook geen taken uitvoeren op verzoek van die overheid, maar die met hun activiteiten wel een bijdrage leveren aan het maatschappelijk belang;
  3. gebruikers die geen andere relatie met de overheid hebben dan die van huurder – verhuurder.

Bij de eerste twee typen gebruikers kan sprake zijn van een DAEB. Een overheid moet dan wel aan kunnen tonen dat ‘ondernemen’ in die gevallen noodzakelijk is. In andere gevallen is de uitzondering niet van toepassing en moeten kosten dus integraal worden doorberekend. In die gevallen moet een overheid dus weten hoe hoog de kostprijsdekkende huur is. En de Wet Markt & Overheid volgen om potentiële claims vanwege onrechtmatige staatssteun voorkomen.

Bepalen kostprijs huur

In de  de Wet Markt & Overheid staat niet  hoe kostprijsdekkende huur moet worden berekend. Wel dat alle kosten en baten van de gehele (resterende) exploitatieperiode integraal worden doorberekend.

WAT IS DE WET MARKT EN OVERHEID?

Met de Wet Markt en Overheid reageert de overheid op klachten van ondernemers dat zij door ondernemende overheden met belastinggeld worden beconcurreerd.

Gedragsregels overheid

Om oneerlijke concurrentie te voorkomen, geldt voor overheden een viertal gedragsregels:

  1. Integrale kostenberekening;
  2. Bevoordelingsverbod;
  3. Gegevensgebruik;
  4. Verbod op functievermenging.

De Wet Markt en Overheid voorziet in tal van uitzonderingen voor de gedragsregels. De ACM ziet toe op handhaving van de wet.