WANNEER START ACM EEN HANDHAVINGSONDERZOEK?

Prioriteringsbeleid geeft richting

ACM houdt toezicht op de naleving van een groot aantal wetten op het gebied van mededinging, consumentenbescherming, energie, post, telecommunicatie en vervoer. Veel onderzoek van de ACM naar mogelijke overtredingen komt voort uit handhavingsverzoeken en signalen van consumenten en organisaties. Maar het aantal handhavingsverzoeken en signalen is groter dan de onderzoekscapaciteit van de toezichthouder. De ACM hanteert daarom een prioriteringsbeleid.

Verzoek om handhaving of signaal

De ACM kan een onderzoek starten naar aanleiding van een handhavingsverzoek of signaal (geen verzoek tot handhavend optreden).

Handhavingsverzoek

Als de ACM een verzoek om handhaving krijgt, wordt eerst bekeken of het om een handhavingsverzoek
in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Hiervoor is bepalend of

  1. de indiener van het verzoek belanghebbende is in de zin van artikel 1:2 van de Awb;
  2. het verzoek voldoet aan de eisen die de artikelen 4:1 tot en met 4:6 van de Awb aan een aanvraag stellen. Zo moet de indiener de gegevens en bescheiden verschaffen die voor de beoordeling van zijn aanvraag nodig zijn en waarover hij of zij redelijkerwijs de beschikking kan krijgen.

De ACM beoordeelt vervolgens op basis van het prioriteringsbeleid of aan het onderzoek naar het verzoek prioriteit moet worden gegeven, gezien de beschikbare onderzoekscapaciteit. Bij die beoordeling houdt de ACM rekening met het  individuele belang van de indiener van het handhavingsverzoek verzoek.

Signaal

Een signaal is een tip of melding dat geen handhavingsverzoek is. Een signaal kan ertoe leiden dat de ACM ambtshalve een handhavingsonderzoek start. Die beoordeling vindt ook plaats aan de hand van het prioriteringsbeleid.

Prioriteringsbeleid

ACM hanteert drie criteria op basis waarvan zij verzoeken om handhaving of signalen over mogelijke overtredingen beoordeelt:

  1. hoe schadelijk is het gedrag waarop het verzoek of het signaal ziet voor de consumentenwelvaart;
  2. hoe groot is het maatschappelijk belang bij het optreden van de ACM;
  3. in hoeverre is de ACM in staat doeltreffend en doelmatig op te treden.

Op basis van een weging bepaalt ACM welke mogelijke overtredingen diepgaand worden onderzocht. Maar het prioriteringsbeleid is geen optelsom. Een verzoek om handhaving of signaal hoeft niet ‘hoog’ te scoren op alle criteria voordat een handhavingsonderzoek zal worden opgestart. Vaak zal er aanleiding zijn om volledig handhavingsonderzoek uit te voeren wanneer er een hoge score is op meer dan één criterium. Aan de andere kant, op basis van een lage(re) score bij één criterium, kan de ACM reeds concluderen dat een volledig handhavingsonderzoek (op dat moment) niet is aangewezen.

Voordat een volledig handhavingsonderzoek wordt gestart, voert de ACM eerst een initieel inventariserend onderzoek uit.

WAT IS COVER PRICING (PRIJS LENEN)?

Meedoen en niet willen winnen

Cover pricing is het inschrijven op een aanbesteding met een prijs waarmee de inschrijver al weet dat de aanbesteding niet gewonnen wordt. Dat wil de inschrijver ook niet. De inschrijver wil wel in beeld blijven bij de aanbestedende partij voor volgende aanbestedingen.

Bedrijven kunnen via cover pricing ook afspreken dat de ene partij (die geen interesse heeft voor een specifieke aanbesteding) bewust een hogere prijs hanteert dan de ander. Het laatste bedrijf vergroot zo de kans op gunning, het eerste bedrijf blijft in beeld voor eventuele volgende aanbestedingen waar wel interesse in is.

WAT MAG ACM BIJ EEN BEDRIJFSBEZOEK DOEN?

De ACM mag onderzoeken om te kijken of ondernemingen zich aan de regels houden. Dat doet zij bijvoorbeeld via een bedrijfsbezoek om zo gegevens te verzamelen of vragen te stellen. Een bedrijfsbezoek vindt meestal onaangekondigd plaats, om er voor te zorgen dat het onderzoeksteam de nodige gegevens ook kan vinden.

In de wet staat dat ACM bij een bedrijfsbezoek:

plaatsen mag betreden

ACM mag elke plaats betreden waar belangrijke informatie voor het onderzoek ligt. Dat betekent dat ACM in bedrijfsruimten mag kijken, maar bijvoorbeeld ook in woningen en auto’s. Wil ACM een woning betreden? Dan kan dat met uw toestemming. Geeft u geen toestemming? Dan moet ACM eerst een machtiging van de rechter-commissaris krijgen.

inlichtingen mag vragen

ACM mag vragen stellen om informatie in te winnen. ACM kan vragen stellen die medewerkers schriftelijk moeten beantwoorden, het kan ook om mondelinge verklaringen gaan.

gegevens mag bekijken

ACM mag gegevens bekijken en kopiëren. Dit kan gaan om papieren stukken, maar ook om digitale gegevens.

Als het nodig is, kan ACM tijdens een bedrijfsbezoek ook:

bedrijfsruimten en voorwerpen verzegelen

Kan ACM het bedrijfsbezoek niet op de eerste dag afronden? Dan mag ACM bedrijfsruimten en voorwerpen verzegelen. Het verbreken van de ACM-zegels is verboden en kan leiden tot een boete. Brengt ACM in uw pand zegels aan? Denkt u er dan aan dat u iedereen die in het pand aanwezig kan zijn op de hoogte brengt van de zegels. Niet alleen uw medewerkers, maar ook schoonmakers of beveiligers.

de politie inschakelen

Soms is het noodzakelijk dat ACM ondersteuning vraagt aan de politie. De politie mag geen onderzoeksactiviteiten verrichten. Zij zorgt er alleen voor dat het onderzoeksteam zijn werk goed kan doen.

Bron: ACM

MAG ACM TELEFOONTAPS VAN HET OM GEBRUIKEN ALS BEWIJS?

Ja. Het Openbaar Ministerie (OM) mag verslagen van telefoontaps verstrekken aan de ACM zonder kenbare, voor de rechter toetsbare afweging van de officier van justitie – op het moment van verstrekking. 

Dit blijkt uit een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Het CBp vernietigde twee uitspraken van de rechtbank Rotterdam.

Die rechtbank was eerder van oordeel dat ACM in twee kartelzaken geen gebruik had mogen maken van de verslagen van telefoontaps die zij op grond van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg) had verkregen van het Openbaar Ministerie (OM). Er was geen kenbare, voor de rechter toetsbare afweging van het OM was op het moment van de verstrekking.

Het CBb onderschrijft dit oordeel van de rechtbank niet en komt tot de conclusie dat de tapverslagen rechtmatig zijn verkregen en aan ACM zijn verstrekt. ACM mocht er dan ook gebruik van maken bij het nemen van een beslissing over het opleggen van een bestuurlijke boete.

Omdat de rechtbank niet is toegekomen aan een inhoudelijke beoordeling van de beroepen tegen de opgelegde boetes en vanwege het belang dat boetezaken in twee instanties worden beoordeeld, worden de zaken teruggewezen naar de rechtbank.

Bron: College van Beroep voor het bedrijfsleven

HOE MAAKT DE ACM EEN BESLUIT BEKEND?

Werkwijze openbaarmaking ACM

ACM heeft haar werkwijze met betrekking tot het openbaar maken van een besluit gepubliceerd

Sanctiebesluit

Als de ACM onderzoek heeft verricht naar een overtreding van de mededingingswet, worden de resultaten van het onderzoek meestal vastgelegd in een rapport. Op basis van dit rapport besluit de ACM of er een boete (sanctie) wordt opgelegd. Het sanctiebesluit wordt geopenbaard, het onderzoeksrapport niet. In het sanctiebesluit staat de juridische status van het besluit. Bijvoorbeeld dat partijen bezwaar kunnen indienen.
De ACM publiceert geen bedrijfsvertrouwelijke informatie. Van het besluit wordt een openbare versie gemaakt en aan de betrokken partij gestuurd. Deze partij krijgt de gelegenheid om te reageren op deze versie. Als de partij vindt dat er alsnog vertrouwelijke informatie in staat, dan kan dat gemotiveerd aangegeven worden bij de ACM. De ACM beoordeelt vervolgens wat opgenomen wordt in de definitieve openbare versie van het besluit. De definitieve versie wordt samen met een openbaarmakingsbesluit naar de betrokken partij gestuurd. De ACM publiceert de openbare versie van het sanctiebesluit op z’n vroegst tien werkdagen hierna op de website van de ACM.

Informeren publiek over sanctiebesluit

ACM publiceert het sanctiebesluit samen met een nieuwsbericht op haar website. Betrokken partijen worden van te voren over de inhoud en tijdstip van het nieuwsbericht geïnformeerd. Als het nieuwsbericht koersgevoelige informatie bevat, dan publiceert de ACM het bericht op het moment dat de effectenbeurs, waar dat bedrijf staat genoteerd, gesloten is.

Bekend maken andere besluiten

Naast sanctiebesluiten publiceert ACM ook onder meer concentratiebesluiten, methodebesluiten, marktanalysebesluiten, tariefbesluiten en leveringsvergunningen. Indien een dergelijk besluit bedrijfsvertrouwelijke informatie bevat, worden betrokken partijen eveneens in de gelegenheid gesteld om voorafgaand aan de publicatie te reageren op de openbare versie van het besluit.

Als het besluit van belang is voor het publiek, dan kan de ACM ervoor kiezen om het samen met een nieuwsbericht te publiceren. In dat geval informeert de ACM betrokken partijen van te voren over de inhoud en tijdstip van het nieuwsbericht.

Afwijkende werkwijze

De ACM kan afwijken van bovenstaande werkwijze, er kunnen geen rechten aan worden ontleend.

Bron: Werkwijze Openbaarmaking ACM